Gaur Bilboko Udako Eskoletan azaldu nahi dudana da gure proposamenaren zentzua eta testuingurua. Aurreko hitzaldietan [Eva Pons, Alba Nogueira eta Iñigo Urrutiaren hitzartzeetan] gauza asko aipatu dira, baina uste dut ondo datorrela berriz ere kokatzea. Hiru atal nagusi ditu aurkezpenak: lehenik, gure kokapena eta inguruko testuinguru politiko eta juridikoa; bigarrenik, gure ekimen legegilearen oinarriak eta estrategiaren garrantzia; eta azkenik, datozen hilabeteetarako ikusten ditudan gako eta erronkak.

 

Lehenik eta behin, egoera konplexu batean gaudela argi daukat. Gizartean eztabaida biziak sortzen dira hizkuntzaren inguruan: batzuek uste dute urrunegi joan garela, eta beste batzuek, berriz, atzeraldi batean sartuta gaudela. Nire ikuspegitik, azken urteetan eraso juridiko eta politiko jarraiak izan ditugu euskararen aurka, eta hori ez da berria: konstante historiko bat da. Espainiako Konstituzioak sortzen duen markoan, gaztelaniak beti estatu osoko babes osoa dauka, eta euskarak, aldiz, bere lurraldean bakarrik. Horrek sortzen du desoreka estruktural bat, eta jurisprudentziak ere, gero eta sarriago, urratsak egin ditu gure kontra.

 

Horren aurrean, argi daukat ez garela geldirik gera gaitezkeen une batean aurkitzen. Euskararen biziberritzean jauzi handiagoak egin behar ditugu, eta horretarako hizkuntza politika berri eta ausartagoa behar dugu. Bestela, atzeraldi ziklo batean geratzeko arriskua daukagu.

 

Gure ekimenaren oinarriak eta helburuak

 

Horregatik, Euskal Herria Bildutik ekimen legegile bat aurkeztu dugu. Ez da guk bakarrik landua: sindikatuekin, eragile sozialekin eta beste alderdi batzuekin kontrasteak egin ditugu, eta guztien ekarpenak jaso ditugu. Hasieran saiatu ginen PNVrekin adostasunera iristen, baina azkenean bakoitzak bere proposamena aurkeztu du. Nik uste dut horrek baduela alde positiboa: eztabaida legebiltzarrera eraman dugu, eta horrek aukera ematen digu diagnostikotik ekintzara pasatzeko.

 

Gure ekimenaren ardatzak hiru dira:

1. Babes juridiko handiagoa euskararentzat. Hau ezinbestekoa da, eraso juridiko etengabeen aurrean segurtasun handiagoa izateko.
2. Berdintasun urratsak ematea, gaztelaniarekin pareko estatusa izan dezan euskarak.
3. Hizkuntza politika berri bat martxan jartzea, administrazioan eta gizartean jauzi kualitatibo bat egiteko.

 

Garrantzitsua da azpimarratzea, nire ustez: euskara ez da soilik gehigarri bat, ez da kapritxo edo aukerako elementu bat. Euskara da gure hizkuntza nazionala, gure nortasunaren muina, eta gainera administrazioan lan egiteko funtsezko tresna. Herritarrek administrazioarekin harremana euskaraz izatea eskubide bat da, eta hori bermatu behar dugu.

 

Horregatik, gure proposamenean administrazioaren lan-hizkuntza izatera pasatzen da euskara. Ez dugu nahi euskararen presentzia formal hutsa; nahi duguna da administrazioan eguneroko erabilera bermatua izatea. Horretarako, hizkuntza-eskakizunak finkatzen ditugu, eta norbaitek eskakizun hori betetzen ez badu, epe bat izango du egokitzeko. Aldi berean, administrazioak berak prestakuntza eta laguntza eskaini behar du, langile guztiek euskaraz lan egin ahal izateko.

 

Bestalde, euskararen balio sozial eta instrumentalari garrantzi berezia eman nahi diot. Herritar batek ikusten badu euskara beharrezkoa dela lanpostu baterako edo administrazioarekin harremanetan jartzeko, orduan hizkuntza horrek indar sozial handiagoa hartzen du. Hori da gure helburua: euskarari benetako funtzionaltasuna ematea.

 

Etorkizuneko erronkak eta nire konpromisoa

 

Ez dut ezkutatuko: datozen hilabeteetan borroka politiko eta mediatiko handia izango dugu. Aurretik ere entzun ditut argudioak: gure proposamena maximalista dela, inposatzailea, edo diskriminatzailea. Baina nik kontrakoa uste dut. Gure proposamena orekatua da, egungo egoerara egokitua eta herritarren babesarekin datorrena. Inkesta soziolinguistikoek erakusten dute gehiengoak euskararen presentzia administrazioan nahi duela, eta guk hori lege bilakatu nahi dugu.

Beste alderdien proposamenekin alderatuta, gureak anklaje juridiko sendoagoa dauka eta euskara benetan lan-hizkuntza bihurtzeko borondate argiagoa. Horregatik uste dut gure ekimena dela aurrera egin dezakeena. Azkenean, logikoena litzateke bi proposamen hauek uztartzea eta adostasun batera iristea, baina ez dugu atzera pausorik onartu behar.

 

Gure burua konprometituta sentitzen dut borroka honetan. Ez da bakarrik lege baten inguruko eztabaida: gure hizkuntza nazionalaren etorkizuna dugu jokoan. Horregatik, nire ustez estrategikoa da administrazioan euskarak benetako estatus berdinzalea lortzea, eta horrek beste arlo batzuetan ere indarra emango digu.

 

Amaitzeko, emozioz beteriko unea da hau. Urte luzez defentsiban egon ondoren, orain aukera daukagu urrats sendoak emateko. Badakit erraza ez dela izango, baina sinesten dut lan kolektiboarekin eta determinazioarekin aurrera egingo dugula. Gure hizkuntza biziberritzeko bide honetan, ezin gara gelditu. Horregatik nago hemen, nire ahotsa eta nire indarra euskararen alde jartzeko prest.